Evaluatie workshop "van verlies naar winst"

dinsdag 26 maart 2002 te hotel Leusden

De workshop over nieuwe ontwikkelingen in gasexpansie leverde een volle zaal op. Er waren 75 deelnemers afkomstig uit industrie, energiesector, ingenieursbureaus, overheid, technische hogescholen en kennisinstituten.
De dag leverde ook een aantal nieuwe ideeën voor toepassing op. De benutting van de aardgasdruk voor opwekken van schone elektriciteit werd door iedereen gezien als een uiterst nuttige zaak uit het oogpunt van milieu. Deze optie verdient meer aandacht van de overheid. In zijn presentatie over de noodzaak van efficiënter omgaan met energie gaf dr.ing. Jacob Klimstra aan, dat we zeker nog tientallen jaren in een aardgaseconomie leven. Benutting van de aardgasdruk is daarom een zinnige investering. Decentrale opwekking met hoog rendement moet ons ook minder afhankelijk maken van buitenlandse leveranciers. Die afhankelijkheid wordt steeds groter, want de grote voorraden aardgas en olie zitten in Rusland en het Midden Oosten en het eigen gas raakt langzaam uitgeput.
Het gebruik van afvalwarmte uit de industrie biedt nog grote kansen om aantrekkelijke projecten met aardgasexpansie te realiseren. Maar ook groene warmte uit biomassa lijkt interessant te worden.

Aardgasexpansie met groene warmte?
In zijn inleiding meldde Klaas de Jong, dat Stadtwerke Uelzen het plan heeft om de aardgasdruk te gaan benutten en daarbij het aardgas op te warmen met warmte uit biomassa. Een diesel-wkk van het Nederlandse bedrijf Qlear moet in dit plan op plantaardige olie met hoog rendement groene stroom opwekken. De warmte van de motor kan weer elektriciteit opleveren door opwarming van het aardgas, voordat het gas een expansiemachine ingaat. Het ziet er naar uit dat het deel van de elektriciteit uit de expander, dat te danken is aan de opwarming, als duurzaam wordt erkend.

Mini expanders zijn aantrekkelijk
Drie Duitse fabrikanten van gasexpansiemachines presenteerden de nieuwe ontwikkelingen op het gebied van kleine aardgasexpanders. De kleinste units van dit moment hebben een vermogen van 70 kW, maar men verwacht nog verder te gaan tot 20 kW. Daarmee is gasexpansie ook toepasbaar bij kleinere gasreduceerstations en zelfs op grote wkk-gasmotoren. Door vereenvoudiging van de constructie en inbouw kunnen de investeringen relatief laag blijven. Dipl.-Ing. Martin van KKK liet zien, hoe eenvoudig de inpassing van een axiale turbine in Kiel was gerealiseerd.
André Marcic van Weier besprak een interessante studie van een magneetgelagerde turbine voor een industriële klant die koude nodig had. Hiervoor kan een warmtewisselaar aan de uittrede van de turbine worden geplaatst.
Spilling heeft ook ervaring met mini expanders. In de Duitse stad Pinneberg wordt de aardgasdruk van 10 bar naar lagedruk gereduceerd met een zuigermachine van Spilling. De machines van Spilling worden ook in biomassaprojecten ingezet als stoommachine. Till Augustin gaf enkele toepassingsvoorbeelden in houtverwerkingsbedrijven.

Electrabel realiseert groot project bij Antwerpen
Ir. Hugo Brausch gaf een toelichting op de ontwikkeling van het project "Luchtbal" bij Antwerpen. Deze installatie is een vervolg op het gasexpansieproject nabij Brussel. Bij Antwerpen gebruikt men een expansieturbine van Atlas Copco. Het aardgas wordt opgewarmd door twee wkk-units van elk 1,5 MW. Deze units hebben het nieuwste model gasmotor van Caterpillar: de 3520. In Antwerpen gebruikt men een grote warmtebuffer van 300 m³ om de wkk-units flexibel in te kunnen zetten. Daardoor hoeft men ook geen hulpketel meer te gebruiken. Het project bespaart 49.000 GJ energie per jaar en verlaagt de emissie van het broeikasgas CO2 met 2476 ton per jaar.

Inpassing in omgeving
Ir. John Baken van Ecofys presenteerde de mogelijkheden om gasexpansie in te passen in duurzame bedrijventerreinen. Deze optie kan als katalysator werken op de plannen voor een duurzaam bedrijventerrein. Gerard Hoek van Essent Energie liet zien hoe het gasexpansieproject in Groningen al ingepast is in het bedrijventerrein Molenpark. Essent levert hier warmte en koude aan de bedrijven op het Molenpark. Het expansieproject levert drie procent van de elektriciteitsbehoefte van de stad Groningen en functioneert uitstekend. Veel aandacht is bij het ontwerp besteed aan een flexibele bedrijfsvoering, waardoor de expansiezuigermachine zowel 's zomers als 's winters met hoog rendement draait.

Gasexpansie interessant voor elektriciteitscentrales
"Bij het ontwerp van gasturbines en gasgestookte elektriciteitscentrales wordt veel tijd en geld besteed aan verbetering van het rendement, warbij elke procentpunt verbetering veel moeite kost. Benutting van de aardgasdruk levert op een eenvoudige manier verbetering van het totale rendement," aldus Peter Wagner van Atlas Copco. Recente opdrachten zijn voor de centrales van Ramin en Neka; Atlas Copco heeft eerder ook in Brugge, Gent en Mainz expansieturbines geleverd. Een bijkomend voordeel van de aardgasexpander in deze toepassing is een langere standtijd van de hete delen van de gasturbine.
Atlas Copco heeft daarnaast ervaring met expansieturbines in de procesindustrie

Procesindustrie kan veel besparen met chemoturbine
Een aantal chemische processen kan aanzienlijk efficiënter verlopen door toepassing van een chemoturbine. Dat was de strekking van de presentatie van prof.dr.ir. Frans Janssen. De chemoturbine wordt direct achter een reactor geschakeld en maakt veel beter gebruik van de temperatuur en druk van het procesgas dan conventionele installaties met stoom. De voordelen zijn berekend voor syngas, methanol, ftaalzuur anhydride, ammoniak en ethyleen oxide.